Бразилиа туралы қызықты мәліметтер

Қалалар көбіне өздері құрылған дәуірдің айнасы іспеттес болады. Кейбір елді мекендер ғасырлар бойы біртіндеп дамып, сауда орталықтары мен бекіністердің айналасында қалыптасқан. Ал кейбіреулері ауқымды мемлекеттік жобалардың нәтижесінде қысқа мерзімде бой көтерген. Осындай ерекше мысалдардың бірі – Бразилияның астанасы Бразилиа қаласы. Ол XX ғасырдың ортасында арнайы жоспар бойынша салынып, әлемдегі ең ерекше астаналардың біріне айналды. Осы мақалада біз сіздер үшін Бразилиа туралы қызықты әрі танымдық мәліметтерді жинадық.

Бразилиа 1960 жылы ғана ел астанасына айналды

Көптеген адам Бразилияның астанасы әрдайым Рио-де-Жанейро болған деп ойлайды. Алайда елдің әкімшілік орталығын мемлекеттің ішкі бөлігіне көшіру идеясы XIX ғасырдың өзінде-ақ пайда болған. Билік жағалаудағы өңірлермен салыстырғанда аз дамыған аумақтардың өркендеуін жеделдетуді көздеді. Ұзақ дайындықтан кейін жаңа астана 1960 жылғы 21 сәуірде ресми түрде ашылды. Бұл оқиға Бразилия тарихындағы ең ірі инфрақұрылымдық жобалардың бірі саналады.

Қаланың жоспары ұшаққа немесе құсқа ұқсайды

Бразилианың картасына жоғарыдан қарағанда оның ерекше пішінін байқауға болады. Көпшілік оны ұшаққа ұқсатса, кейбір зерттеушілер құстың бейнесін көреді. Қаланың негізгі осі «фюзеляж» қызметін атқарса, тұрғын аудандар «қанаттар» тәрізді орналасқан. Мұндай жобаны сәулетші әрі қала жоспарлаушы Лусиу Коста ұсынған. Осы шешімнің арқасында Бразилиа әлемдегі ең танымал жоспарланған қалалардың қатарына енді.

Бразилиа бес жылға жетпейтін уақытта салынған

Жаңа астананы тұрғызу үшін орасан зор еңбек пен қаржы қажет болды. Құрылыс жұмыстары 1956 жылы басталып, өте жоғары қарқынмен жүргізілді. Мыңдаған жұмысшы белгіленген мерзімге үлгеру үшін күндіз-түні еңбек етті. Нәтижесінде бірнеше жылдың ішінде халық аз қоныстанған үстірттің орнында заманауи әкімшілік орталық пайда болды. Мұндай жылдам құрылыс қарқыны бүгінгі күнге дейін мамандарды таңғалдырады.

Қаланың сәулеттік келбетін Оскар Нимейер қалыптастырған

Бразилиадағы ең танымал ғимараттардың көпшілігін әйгілі бразилиялық сәулетші Оскар Нимейер жобалаған. Ол батыл шешімдерімен және иілген сызықтарды шебер қолдануымен танымал болды. Оның туындылары арада ондаған жыл өтсе де заманауи көрінеді. Әсіресе Ұлттық конгресс ғимараты, кафедралды собор және Алворада сарайы кеңінен белгілі. Бұл нысандар қазіргі сәулет өнерінің көрнекті үлгілері ретінде бағаланады.

Қаланың тарихи орталығы ЮНЕСКО тізіміне енгізілген

Бразилиа салыстырмалы түрде жас қала болғанына қарамастан, ерекше мәртебеге ие болды. 1987 жылы ЮНЕСКО оны Дүниежүзілік мұралар тізіміне қосты. Мұндай шешімнің басты себебі – оның бірегей қала құрылысы тұжырымдамасы мен сәулеттік құндылығы. Әдетте бұл мәртебе ғасырлар бойы сақталған нысандарға беріледі. Сондықтан Бразилианың тізімге енуі ерекше жағдай ретінде қарастырылады.

Қалада дәстүрлі көше жүйесі сирек қолданылады

Көптеген астанада көшелердің атаулары негізгі бағдар ретінде қызмет етеді. Бразилиада жағдай сәл өзгеше. Мұнда аудандар мен секторларды белгілеу үшін әріптер мен сандар жиі пайдаланылады. Алғаш келген адамдар үшін мұндай жүйе күрделі болып көрінуі мүмкін. Дегенмен ол қаланы функционалдық қағида бойынша ұйымдастыруға мүмкіндік береді.

Бразилианың кафедралды соборы ерекше құрылысымен танымал

Қаланың ең әйгілі көрікті орындарының бірі – кафедралды собор. Оның құрылымы жоғары қарай созылған он алты иілген бетон бағанадан тұрады. Сыртқы көрінісі тәжді немесе көкке көтерілген қолдарды еске түсіреді. Ғимараттың ішкі бөлігіне жарық негізінен шыны элементтер арқылы түседі. Осындай ерекшелік оны әлемдегі ең танымал діни нысандардың біріне айналдырды.

Параноа көлі жасанды түрде қалыптастырылған

Астананы жобалау барысында мамандар жергілікті климатты жақсартуды мақсат етті. Сол үшін арнайы бөгет салынып, Параноа көлі пайда болды. Қазіргі кезде бұл су айдыны демалыс пен су спорты үшін кеңінен пайдаланылады. Оның жағалауында тұрғын аудандар, дипломатиялық өкілдіктер және саябақтар орналасқан. Көл Бразилианың маңызды рәміздерінің біріне айналған.

Қала халқы Бразилияның түрлі өңірлерінен келген адамдардан құралған

Жаңа астананың құрылысына елдің әр түкпірінен мыңдаған адам келген. Олар әкімшілік ғимараттарды, тұрғын үйлерді және жолдарды салуға қатысқан. Құрылыс аяқталғаннан кейін көптеген жұмысшы осы өңірде тұрақтап қалды. Соның нәтижесінде қала халқы мәдениеті мен шығу тегі жағынан өте алуан түрлі болды. Бұл жағдай жергілікті қоғамның қалыптасуына ерекше әсер етті.

Бразилиа болашақ қаласы ретінде жобаланған

Жобаны жасаушылар өз заманындағы ең озық идеяларды жүзеге асыруға ұмтылды. Олар қарқынды дамып келе жатқан мемлекетке ыңғайлы әрі тиімді астана салуды көздеді. Көптеген шешімдер XX ғасырдың ортасы үшін жаңашыл саналды. Бүгінде олардың бір бөлігі сәулет және урбанистика саласында зерттеліп келеді. Сондықтан Бразилиа өткен ғасырдағы ең батыл қала құрылысы тәжірибелерінің бірі ретінде аталады.

Бразилиа – бірыңғай жоспар бойынша салынған сирек астаналардың бірі. Қала ерекше сәулетімен, тың инженерлік шешімдерімен және өзгеше құрылымымен әлем назарын аударып келеді. Оның тарихы ауқымды мемлекеттік бастамалардың қаншалықты үлкен өзгерістерге жол аша алатынын көрсетеді. Сол себепті Бразилиа саяхатшылардың, зерттеушілердің және сәулет өнеріне қызығатын адамдардың қызығушылығын әлі де оятып келеді.