Сарышымшықтар туралы қызықты мәліметтер
Құстар адамды табиғаттың барлық дерлік бұрышында қоршап жүреді – ормандарда, бақтарда, саябақтарда және ірі қалалардың аулаларында. Сан алуан қанаттылардың ішінде ашық түсті қауырсыны мен сыңғырлаған даусымен ерекшеленетін шағын құстар ерекше назар аударады. Көпшілік оларды жиі көргенімен, бұл кішкентай тіршілік иелерінің қаншалықты ерекше екенін біле бермейді. Сарышымшықтар таңғаларлық қабілеттерге, жоғары зеректікке және табиғаттағы маңызды рөлге ие. Осы мақалада біз сіздер үшін сарышымшықтар туралы қызықты әрі танымдық мәліметтерді жинақтадық.
Сарышымшықтар қорек жасырылған мыңдаған орынды есте сақтай алады
Бұл кішкентай құстар суық мезгілге арнап үнемі азық қорын дайындайды. Олар тұқымдарды, жаңғақтарды және ұсақ жәндіктерді ағаш қабығының жарықтарына, бұтақтардың арасына немесе өсімдіктердің түбіне жасырады. Ғалымдардың зерттеулері олардың осындай жасырын орындардың өте көп бөлігін есте сақтай алатынын көрсетті. Дамыған жадының арқасында құстар бірнеше ай өткеннен кейін де қорларының басым бөлігін таба алады. Мұндай қабілет қыста аман қалу мүмкіндігін едәуір арттырады.
Кейбір сарышымшық түрлері қорек табу үшін құралдарды пайдаланады
Қарапайым құралдарды қолдану көбіне қарғалармен немесе приматтармен байланыстырылғанымен, бұл құстардың кейбір түрлері де осындай дағдыны көрсетеді. Бақылаулар барысында олардың қылқан жапырақтардың инелерін немесе жіңішке бұтақтарды жәндіктерді шығарып алу үшін пайдаланатыны анықталған. Мұндай әрекет тапқырлықты және күрделі мәселелерді шеше білу қабілетін талап етеді. Әсіресе қорек тапшылығы байқалған кезде осындай мінез-құлық жиі кездеседі. Бұл деректер олардың ақыл-ой деңгейінің жоғары екенін дәлелдейді.
Үлкен сарышымшық басқа құстардың дауысы арқылы қауіпті анықтай алады
Табиғатта тіршілік ету көбіне қауіпке жылдам жауап беруге байланысты. Осы түрдің өкілдері маңайдағы құстардың дыбыстарына мұқият құлақ асады. Егер басқа қанатты жануар дабыл белгісін берсе, сарышымшық қауіптің деңгейін бағалап, тиісті әрекет жасай алады. Зерттеулер оның бірнеше түрлі ескерту белгісін ажырата алатынын көрсетті. Соның арқасында құс жыртқыштан құтылу үшін қосымша уақыт ұтып алады.
Сарышымшықтар зиянды жәндіктердің орасан көп мөлшерін жояды
Балапандарын өсіру кезеңінде ата-аналары азық іздеумен үнемі айналысады. Бір күннің ішінде ересек жұп ұяға жүздеген жұлдызқұрттарды, дернәсілдерді және басқа да ұсақ омыртқасыздарды жеткізе алады. Балапандарды қоректендіру уақыты аяқталғанша жойылған зиянкестер саны мыңдағанға жетеді. Сол себепті бұл құстар бағбандар мен орман мамандарының табиғи көмекшілері ретінде бағаланады. Олардың болуы өсімдіктерге зиян келтіретін көптеген жәндіктердің санын табиғи жолмен реттеуге ықпал етеді.
Сарышымшықтың салмағы жиырма грамнан да аз болуы мүмкін
Өте шағын денесіне қарамастан, бұл құстар ерекше төзімділігімен көзге түседі. Ересек дарақтың салмағы кейде бірнеше шай қасық қанттың массасымен шамалас келеді. Соған қарамастан ол күні бойы белсенді қозғалып, қорек іздеп және өз аумағын қорғай алады. Зат алмасу қарқынының жоғары болуы аязды күндерде де дене температурасын сақтауға мүмкіндік береді. Сондықтан қыс мезгілінде сарышымшықтар азық іздеумен үздіксіз айналысады.
Сарышымшықтар қаптамалар мен қақпақтарды аша алады
Бұл құстар тапқырлығымен бұрыннан танымал. Өткен ғасырда Еуропаның кейбір елдерінің тұрғындары олардың ерекше әрекетін байқаған. Қанаттылар сүт бөтелкелерінің қақпақтарын тесіп, қаймаққа жетуді үйренген. Ең қызығы, мұндай дағды тәжірибелі дарақтарды бақылау арқылы басқа құстарға да таралған. Бұл құбылыс жануарлар әлеміндегі білімнің берілуіне қатысты ең белгілі мысалдардың бірі болып саналады.
Сарышымшық балапандары өте жылдам өседі
Жұмыртқадан шыққаннан кейін жас құстар таңғаларлық қарқынмен дамиды. Бірнеше күннің ішінде олардың көлемі айтарлықтай ұлғайып, азыққа деген қажеттілігі артады. Ата-аналары ұрпағын қамтамасыз ету үшін күн сайын жүздеген рет ұшып шығады. Шамамен екі-үш аптадан кейін балапандар алғашқы ұшуын жасай алатын деңгейге жетеді. Осындай жылдам даму оларды жыртқыштардың алдында ұзақ уақыт қорғансыз қалудан сақтайды.
Сарышымшықтар адамның жанында өмір сүруге жақсы бейімделген
Көптеген жабайы құстар елді мекендерден аулақ жүруге тырысады, ал сарышымшықтар қалалық ортаға өте сәтті бейімделген. Олар қоректендіргіштерді белсенді пайдаланады, саябақтарда ұялайды және ғимараттардың маңынан баспана табады. Мінез-құлқының икемділігі олардың өзгермелі жағдайларға көптеген орман құстарына қарағанда жеңіл бейімделуіне мүмкіндік береді. Бұл құстарды ірі қалалардың орталық бөліктерінен де кездестіруге болады. Мұндай көршілік әрі адамдарға, әрі құстардың өзіне пайда әкеледі.
Сарышымшықтардың күрделі қарым-қатынас жүйесі бар
Ақпарат алмасу үшін бұл құстар көптеген түрлі дыбыстарды пайдаланады. Әртүрлі әуендер аумақты белгілеуге, жұбын тартуға немесе қауіп туралы хабарлауға көмектеседі. Ғалымдар кейбір дыбыс тіркестерінің әртүрлі мағына бере алатынын анықтаған. Бірқатар зерттеулер олардың арасында өзіндік «құс тіліне» ұқсас элементтердің болуы мүмкін екенін көрсетеді. Осындай дамыған байланыс жүйесі арқылы олар әртүрлі жағдайларда бір-бірімен тиімді әрекеттеседі.
Сарышымшықтар тіпті шағын құстардың да күрделі мінез-құлық пен ерекше қабілеттерге ие бола алатынын дәлелдейді. Олардың зеректігі, есте сақтау қабілеті және тапқырлығы бұл қанаттыларды ормандар мен саябақтардың ең қызықты тұрғындарының қатарына қосады. Осындай ерекшеліктерді зерттеу табиғат әлемін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Адам қоршаған ортаға мұқият қараған сайын, табиғат оған жаңа әрі таңғажайып жаңалықтарын аша түседі.
