Варандар туралы қызықты мәліметтер

Бауырымен жорғалаушылар әлемінде сыртқы келбетімен, мінез-құлқымен және тіршілік ету ерекшеліктерімен таңғалдыратын көптеген жануарлар бар. Олардың кейбірі көпшілікке онша таныс болмаса, енді біреулері ірі дене бітімі немесе ерекше аңшылық қабілеттері арқылы назар аударады. Осындай жаратылыстардың ішінде варандар ерекше орын алады. Олар – қазіргі кезде өмір сүретін ең ірі және жақсы дамыған кесірткелердің бірі. Осы мақалада біз Сіздер үшін варандар туралы қызықты әрі танымдық мәліметтерді жинадық.

Комодо вараны қазіргі замандағы ең ірі кесіртке болып саналады

Қазіргі кезде тіршілік ететін барлық кесірткелердің ішінде Комодо вараны көлемі жағынан рекорд иесі болып табылады. Кейбір дарақтардың ұзындығы үш метрден асады, ал салмағы тоқсан килограмнан да жоғары болуы мүмкін. Мұндай алыптар Индонезиядағы бірнеше аралда мекендейді. Үлкен денесіне қарамастан, олар қысқа қашықтықта өте жылдам қозғала алады. Осы қасиеттерінің арқасында Комодо варандары өз мекендеріндегі қоректік тізбектің жоғарғы сатысында орналасқан.

Айыр тілді болуы иістерді өте дәл анықтауға мүмкіндік береді

Бұл бауырымен жорғалаушылардың тілі жыланның тіліне ұқсайды және маңызды қызмет атқарады. Қозғалыс кезінде олар тілін жиі шығарып, ауадағы ұсақ бөлшектерді жинайды. Кейін бұл ақпарат ауыз қуысының жоғарғы бөлігінде орналасқан арнайы мүшеге жеткізіледі. Осындай жүйе иіс шыққан бағытты жоғары дәлдікпен анықтауға мүмкіндік береді. Соның арқасында варандар жемтікті немесе өлексені едәуір қашықтықтан таба алады.

Кейбір түрлері тамаша жүзіп әрі сүңги алады

Көпшілік варандарды тек құрлықта тіршілік ететін жануарлар деп ойлайды. Алайда кейбір түрлері су ортасында өзін өте еркін сезінеді. Мысалы, су вараны өмірінің едәуір бөлігін өзендер, көлдер және батпақтар маңында өткізеді. Ол қуатты құйрығын ескек секілді пайдаланып, ұзақ қашықтыққа жүзе алады. Қажет болған жағдайда су астында біраз уақыт қалып, қауіптен жасырынады немесе қорек іздейді.

Варандардың ақыл-ой қабілеті көптеген бауырымен жорғалаушылардан жоғары

Зерттеулер бұл жануарлардың күрделі міндеттерді шеше алатынын көрсетеді. Қолда ұсталған кейбір дарақтар қоректендіру уақытын тез есте сақтайды және өзіне күтім жасайтын адамдарды таниды. Ғалымдар олардың тәжірибе арқылы үйрену қабілетін де байқаған. Мінез-құлқы жағынан кейбір мамандар оларды кейбір құстармен және сүтқоректілермен салыстырады. Мұндай жүйке жүйесінің дамуы варандарды көптеген басқа бауырымен жорғалаушылардан ерекшелейді.

Жас варандардың өмір салты ересектерден өзгеше болуы мүмкін

Жұмыртқадан шыққаннан кейін жас жануарлар көптеген қауіпке тап болады. Ірі жыртқыштардың шабуылынан сақтану үшін олар көбіне ересек дарақтардан бөлек аймақтарды таңдайды. Кейбір түрлері өмірінің алғашқы кезеңінде ағаштарда көп уақыт өткізеді. Онда олар қорғаныс пен қауіпсіз баспана табады. Өскен сайын мұндай кесірткелер біртіндеп ересектерге тән тіршілік салтына көшеді.

Варандардың тістері ірі олжаны бөлшектеуге бейімделген

Бұл жануарлардың тіс құрылысы көптеген басқа кесірткелерден ерекшеленеді. Тістері өткір әрі сәл иілген пішінге ие болады. Осындай құрылым олжаны ұстап тұруға және етті оңай жыртуға көмектеседі. Ірі түрлердің жақ сүйектері де айтарлықтай күшті келеді. Сондықтан олар кәдімгі кесірткелер үшін тым үлкен көрінетін жануарларды да аулай алады.

Кейбір варандар бірлесіп әрекет ете алады

Ұзақ уақыт бойы барлық варандар тек жеке өмір сүретін жануарлар деп есептеліп келді. Алайда кейінгі бақылаулар бұл түсініктің толық емес екенін көрсетті. Кей жағдайларда бірнеше дарақ бір ірі олжаны бірге пайдаланып, белгілі бір деңгейде өзара әрекеттеседі. Мұндай мінез-құлықты толыққанды топтық аңшылық деп атауға болмаса да, ол олардың күрделі мінез ерекшеліктерін көрсетеді. Осы құбылыс әлі де зерттеліп жатыр.

Варандар әртүрлі табиғи ортада кездеседі

Бұл бауырымен жорғалаушылар көптеген мекендеу орталарын игерген. Кейбір түрлері ылғалды тропикалық ормандарды таңдаса, басқалары саванналарда немесе шөлейт жерлерде өмір сүреді. Су айдындарымен тығыз байланысты және ағаш басында тіршілік ететін түрлері де бар. Осындай икемділіктің арқасында варандар кең аумаққа таралған. Олар Африкадан бастап Оңтүстік-Шығыс Азия мен Австралияға дейін кездеседі.

Құйрық тепе-теңдік сақтау үшін ғана қажет емес

Қуатты құйрық бірден бірнеше маңызды қызмет атқарады. Жүзу кезінде ол қозғалыс бағытын өзгертуге және алға жылжуға көмектеседі. Жылдам жүгіргенде дененің тұрақтылығын сақтауға ықпал етеді. Қауіп төнген жағдайда жануар оны қорғаныс құралы ретінде пайдалана алады. Ірі варанның құйрығымен жасаған соққысы қарсыласқа айтарлықтай әсер етуі мүмкін.

Варандардың ата-бабалары миллиондаған жыл бұрын өмір сүрген

Қазіргі варандардың арғы тектері адам пайда болмай тұрып-ақ Жер бетінде мекендеген. Қазба қалдықтары бұл топтың өкілдері миллиондаған жылдар бойы әртүрлі аймақтарда өмір сүргенін көрсетеді. Ұзақ уақыт ішінде олар қоршаған ортаның өзгерістеріне сәтті бейімделген. Кейбір ежелгі туыстары қазіргі түрлерден де ірі болған. Эволюциялық бейімделудің арқасында бұл таңғажайып жануарлар бүгінгі күнге дейін сақталып қалған.

Варандар бауырымен жорғалаушылар әлеміндегі ең ерекше әрі қызықты жануарлардың қатарына жатады. Олардың ірі денесі, дамыған сезім мүшелері және әртүрлі тіршілік ету тәсілдері ғалымдардың үлкен қызығушылығын тудырады. Бұл жануарларды зерттеу кесірткелердің эволюциясын және мінез-құлық ерекшеліктерін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Сондықтан олардың табиғи мекендерін сақтау болашақта осы бірегей тіршілік иелерін қорғаудың маңызды шарты болып қала береді.