Сәкен Сейфуллин туралы қызықты мәліметтер

Әр халықтың тарихы ірі оқиғалармен ғана емес, мәдениетке, әдебиетке және қоғамдық өмірге зор үлес қосқан тұлғалармен де ерекшеленеді. Қазақстан да өз дәуірінің дамуына ықпал еткен көптеген көрнекті қайраткерлерді тәрбиелеп шығарды. Солардың бірі – ақын, жазушы, қоғам қайраткері және қазіргі қазақ әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі Сәкен Сейфуллин. Оның өмір жолы жарқын жетістіктерге, шығармашылық табыстарға және күрделі сынақтарға толы болды. Бұл мақалада біз сіздер үшін Сәкен Сейфуллин туралы қызықты әрі танымдық мәліметтерді жинақтадық.

Сәкен Сейфуллин дүниеге келгенде оған басқа есім берілген

Болашақ қаламгер 1894 жылы Ақмола уезінде дүниеге келіп, туған кезде Сәдуақас деген есім алған. Кейіннен туған-туыстары мен жақындары оны Сәкен деп атай бастаған. Уақыт өте келе дәл осы есім кеңінен таралып, тарихта сақталып қалды. Қазақ мәдениетінде ол Сәкен Сейфуллин атымен танылды. Бүгінде екі есім де өмірбаяндық зерттеулер мен мұрағат құжаттарында кездеседі.

Ол өз заманы үшін сапалы білім алған тұлға болды

ХХ ғасырдың басында дала тұрғындарының бәрі бірдей бірнеше оқу орнында білім ала алмады. Сәкен алдымен орыс-қазақ мектебінде оқып, кейін Ақмоладағы училищеде білімін жалғастырды. Одан кейін Омбы мұғалімдер семинариясына түсіп, сол кезеңдегі беделді оқу орындарының бірінде оқыды. Дәл осы ортада оның әдебиетке деген қызығушылығы мен қоғамдық көзқарастары қалыптасты. Кейін алған білімі мәдени және саяси қызметінде үлкен пайдасын тигізді.

Алғашқы өлеңдері жас кезінде жарық көрді

Сейфуллиннің ақындық қабілеті ерте байқалды. Ол жастайынан халық тағдырына, білімге және қоғамдық өзгерістерге арналған шығармалар жаза бастады. 1914 жылы оның «Өткен күндер» атты алғашқы өлеңдер жинағы жарық көрді. Бұл кітап сол кездегі қазақ әдебиеті үшін маңызды оқиғалардың бірі болды. Жинақтың жариялануы жас автордың есімін көпшілікке танытты.

Азамат соғысы кезінде ол тұтқынға түсті

Өткен ғасырдың басындағы саяси өзгерістер Сәкеннің өміріне тікелей әсер етті. Азамат соғысы жылдарында ол кеңес билігінің қарсыластарының қолына түсіп, әйгілі «азап пойызына» қамалды. Тұтқындардың жағдайы өте ауыр болды және олардың көпшілігі бұл сынақтан аман шыға алмады. Соған қарамастан Сейфуллин қашып құтылып, қоғамдық қызметін қайта жалғастырды. Кейін бұл оқиғалар оның шығармаларында және естеліктерінде көрініс тапты.

Сәкен Сейфуллин қазақ тілінің дамуына үлкен үлес қосты

Ол тек көркем әдебиетпен ғана шектеліп қалған жоқ. Қайраткер қазақ тілінің қолданыс аясын кеңейту мәселелеріне ерекше көңіл бөлді. Жазушы мемлекеттік мекемелерде, білім беру саласында және қоғамдық өмірде ана тілін пайдалануды қолдады. Мұндай ұстаным жаңа әкімшілік құрылымдар қалыптасып жатқан кезеңде өте маңызды болды. Соның арқасында қазақ тілінің ресми саладағы орны нығая түсті.

«Тар жол, тайғақ кешу» романы нақты оқиғаларға негізделген

Сәкеннің ең танымал шығармаларының бірі – «Тар жол, тайғақ кешу» романы. Бұл еңбекте революция және Азамат соғысы кезеңіндегі Қазақстан өмірі суреттеледі. Кітаптағы көптеген оқиғалар автордың өз көзімен көрген жағдайларына негізделген. Сондықтан шығарма көркем туынды ретінде ғана емес, тарихи дерек көзі ретінде де құнды саналады. Роман арқылы сол дәуірдің шынайы көрінісін тереңірек түсінуге болады.

Ол қазақ фольклорын жинаумен де айналысқан

Сейфуллин өз шығармаларын жазумен қатар халық ауыз әдебиетін зерттеуге көп көңіл бөлді. Ол әндерді, аңыздарды, жырларды және түрлі тарихи әңгімелерді жазып алып отырды. Мұндай еңбек ұлттық мәдени мұраны сақтауға көмектесті. Уақытында тіркелмеген көптеген шығармалар жоғалып кетуі мүмкін еді. Оның арқасында халық шығармашылығының маңызды бөлігі ғылыми айналымға енді.

Сейфуллин жоғары мемлекеттік қызметтер атқарды

Дарынды ақын әрі жазушы қоғамдық жұмыстарға да белсенді қатысты. Әр жылдары ол Қазақ автономиялық республикасының басқару құрылымдарында жауапты қызметтер атқарды. Оның жұмысы білім беру, мәдениет және мемлекеттік басқару мәселелерімен байланысты болды. Мұндай міндеттер үлкен тәжірибе мен жоғары дайындықты талап етті. Соған қарамастан ол шығармашылықпен айналысуды тоқтатпады.

Оның есімі ұзақ уақыт бойы аталмай келді

1930-жылдардың соңында Сәкен Сейфуллин саяси қуғын-сүргіннің құрбаны болды. Қамауға алынғаннан кейін оның кітаптары кітапханалардан алынып, есімі ресми басылымдарда сирек кездесетін болды. Көп жылдар бойы қаламгердің еңбектері оқырман қауымнан жасырын қалды. Кейін тарихи әділдік қалпына келтіріліп, ол толық ақталды. Осыдан соң шығармалары қайта басылып, кеңінен зерттеле бастады.

Бүгінде Сәкен Сейфуллиннің есімі Қазақстанның көптеген өңірлерінде құрметпен аталады

Қазіргі уақытта оның есімімен көшелер, мектептер, кітапханалар және мәдени мекемелер аталған. Елдің әртүрлі қалаларында ақынға арналған ескерткіштер орнатылған. Ғалымдар қайраткердің өмірі мен шығармашылығын зерттеуді жалғастырып келеді. Оның туындылары білім беру бағдарламаларына енгізілген және оқырмандар арасында сұранысқа ие. Мұның бәрі Сейфуллиннің ұлттық мәдениетке қосқан үлесінің зор екенін көрсетеді.

Сәкен Сейфуллин өзінің талантымен, қоғамдық белсенділігімен және туған халқының мәдениетін дамытуға деген ұмтылысымен Қазақстан тарихында ерекше орын алды. Оның тағдыры өткен ғасырдың алғашқы жартысындағы күрделі тарихи үдерістерді айқын бейнелейді. Қаламгердің әдеби мұрасы мен қоғамдық қызметі бүгінгі күні де өз маңызын жоғалтқан жоқ. Сондықтан оның тұлғасына деген қызығушылық жылдар өткен сайын сақталып келеді.