Көкжидек туралы қызықты мәліметтер
Өсімдіктер әлемі адамзатты таңғалдыратын сан алуан жемістер мен жидектерге бай. Олардың кейбіреулері ерекше дәмімен танылса, енді біреулері құрамындағы пайдалы заттардың молдығымен бағаланады. Осындай дақылдардың қатарында соңғы жылдары кеңінен таралған көкжидек те бар. Бұл жидек тек тәбетті ашатын жеміс қана емес, сонымен қатар көптеген қызықты ерекшеліктерге ие өсімдік болып саналады. Осы мақалада біз Сіздер үшін көкжидек туралы қызықты әрі танымдық мәліметтерді жинадық.
Көкжидек ең ұзақ өмір сүретін жидек бұталарының қатарына жатады
Көптеген жеміс-жидек дақылдарының өнімділігі бірнеше ондаған жылдан кейін төмендей бастайды. Ал көкжидек бұталары әлдеқайда ұзақ уақыт бойы мол өнім бере алады. Дұрыс күтім жасалған жағдайда кейбір өсімдіктер елу жылдан астам уақыт жеміс салады. Тіпті жасы жетпістен асқан үлгілердің кездесетіні белгілі. Сондықтан мұндай екпелер ұзақ мерзімді инвестиция ретінде қарастырылады.
Жидектердің беті табиғи қорғаныш қабатымен жабылған
Көкжидектің өзіне тән ашық көгілдір түсі көбіне жұқа балауыз тәрізді қабаттың әсерінен қалыптасады. Дәл осы жабын жеміске күңгірт реңк береді. Мұндай табиғи қорғаныс ылғалды сақтауға және қабықтың зақымдануын азайтуға көмектеседі. Жуғаннан кейін бұл қабат жойылып, жемістің түсі біршама қоюланады. Осындай ерекшелік өнімнің ұзақ сақталуына және тасымалдауға төзімді болуына ықпал етеді.
Көкжидек өте қышқыл топырақта жақсы өседі
Көптеген бақша өсімдіктері қышқылдығы жоғары жерде нашар дамиды. Ал көкжидек үшін мұндай жағдайлар керісінше қолайлы болып саналады. Оның өсуіне қажетті топырақ көрсеткіштері көптеген жемістер мен көкөністерге жарамсыз деңгейде болады. Тамыр жүйесі дәл осындай ортадан қоректік заттарды тиімді сіңіруге бейімделген. Сол себепті бағбандар отырғызар алдында жердің қышқылдығын арнайы арттырып жатады.
Жидектің түсін ерекше табиғи пигменттер қалыптастырады
Көкжидектің қанық реңкі антоциандар деп аталатын өсімдік бояғыштарына байланысты. Бұл заттардың түсі ортаның қышқылдық деңгейіне қарай өзгеруі мүмкін. Сондықтан шырын әртүрлі тағамдармен араласқанда өзгеше реңкке ие болады. Ғалымдар аталған қосылыстарды олардың биологиялық қасиеттеріне байланысты белсенді түрде зерттеуде. Сонымен қатар бұл пигменттер табиғи тағамдық бояғыштар өндіруде қолданылады.
Көкжидекті өсіру бұрын өте күрделі іс саналған
Қазіргі уақытта бұл дақыл әлемнің көптеген елдерінде өсіріледі. Алайда өткен ғасырдың басында жағдай мүлде басқаша болған. Сол кезеңде адамдар жидекті негізінен табиғи ортадан жинаған. Өнеркәсіптік көлемдегі өсіру селекциялық жұмыстар табысқа жеткеннен кейін ғана дами бастады. Зерттеушілер ірі жемісті әрі тұрақты өнім беретін жаңа сұрыптарды шығара алды.
Бір ғана бұта мыңдаған жидек бере алады
Көкжидектің жемістері көлемі жағынан аса ірі емес. Соған қарамастан олардың саны таңғаларлық деңгейге жетеді. Пісу кезеңінде бұтақтар көптеген шоқтармен көмкеріледі. Ересек өсімдік бір маусымда бірнеше килограмм өнім беруі мүмкін. Әрбір шоқта ондаған жеміс қалыптасатындықтан, бұл дақыл фермерлер арасында жоғары бағаланады.
Көкжидек суық климатқа жақсы бейімделген
Бұл өсімдіктің кейбір сұрыптары қатал қыс жағдайларына төтеп бере алады. Оларды ұзақ аяз болатын солтүстік аймақтарда да өсіреді. Мұндай қасиет жабайы түрлердің табиғи ерекшеліктерін пайдалану арқылы қалыптастырылған. Селекционерлер төмен температураға төзімді жаңа нұсқаларды шығаруға көп еңбек жұмсады. Соның нәтижесінде көкжидек өсірілетін өңірлердің ауқымы едәуір кеңейді.
Көкжидек гүлдері ерекше жолмен тозаңданады
Жақсы өнім алу үшін тозаңдандырғыш жәндіктердің маңызы зор. Әсіресе түкті аралар бұл үдерісте тиімді қызмет атқарады. Олар діріл арқылы тозаңдандыру деп аталатын тәсілді пайдалана алады. Жәндік белгілі бір жиіліктегі тербеліс жасап, гүл ішіндегі тозаңның сыртқа шығуына ықпал етеді. Осындай механизм жеміс түйіндерінің көбірек қалыптасуына мүмкіндік береді.
Көкжидек мұздатылған кезде сапасын жақсы сақтайды
Кейбір жидектер ерігеннен кейін пішінін жоғалтып, жұмсарып кетеді. Ал көкжидектің жұмсағы салыстырмалы түрде тығыз болады. Сол себепті ұзақ уақыт мұздатылған күйде сақталғаннан кейін де қасиеттерінің едәуір бөлігін жоғалтпайды. Бұл ерекшелік оны тағам өнеркәсібінде кеңінен қолдануға мүмкіндік береді. Жемістер десерттерге, сусындарға, кондитерлік өнімдерге және жеміс қоспаларына жиі қосылады.
Көкжидек әлемдегі ең қарқынды дамып жатқан жидек дақылдарының бірі саналады
Соңғы онжылдықтарда бұл өнімге деген сұраныс айтарлықтай артты. Көптеген мемлекеттерде жаңа плантациялар жыл сайын көбейіп келеді. Заманауи өсіру технологиялары бұрын қолайсыз саналған аймақтарда да тұрақты өнім алуға жағдай жасады. Жаңа сұрыптардың шығарылуы оның таралуын одан әрі жеделдетті. Бүгінде көкжидек бірнеше құрлықта өсіріледі және оның танымалдығы арта түсуде.
Көкжидек алғаш қарағанда қарапайым жидек болып көрінгенімен, оның табиғатында көптеген ерекше қырлар бар. Бұл өсімдік ұзақ өмір сүру қабілетімен, қоршаған ортаға бейімделгіштігімен және өзіндік биологиялық ерекшеліктерімен назар аударады. Ғалымдар әлі де болса оның қасиеттерін зерттеуді жалғастырып келеді. Сондықтан көкжидек қазіргі бағбандықтағы ең қызықты әрі құнды дақылдардың бірі болып саналады.
