Гну туралы қызықты мәліметтер

Африканың жануарлар дүниесі өзінің ерекше тіршілік иелерімен танымал. Солардың арасында сыртқы келбетімен де, өмір сүру салтымен де ерекшеленетін жануарлардың бірі – гну. Бұл ірі тұяқты жануар алғаш көрген адамға бірнеше аңның белгілері біріктірілгендей әсер қалдыруы мүмкін. Сырт көзге ебедейсіз көрінгенімен, ол саваннаның қатал жағдайларына тамаша бейімделген. Бұл мақалада сіздер үшін гну туралы қызықты әрі танымдық мәліметтерді жинадық.

Гнудың сыртқы келбеті бірнеше жануардың белгілерін біріктіреді

Бұл жануарға алғаш рет қараған адам оның бейнесінен әртүрлі аңдардың ерекшеліктерін байқай алады. Басы өгізді еске түсірсе, жалы жылқыға ұқсайды, ал дене бітімі антилопаға тән белгілерге ие. Оның үстіне иілген мүйіздері мен ұзын құйрығы ерекше көрініс береді. Сондықтан Африкаға алғаш келген еуропалық зерттеушілер бұл жануардың келбетін таңғаларлық деп сипаттаған. Алайда дәл осындай құрылым ашық жазықтарда тіршілік етуге өте қолайлы.

Гну құрлықтағы ең ірі көші-қондардың біріне қатысады

Жыл сайын миллиондаған дара Кения мен Танзания аумағында ұзақ сапарға шығады. Үлкен табындар жауын-шашын мен жаңа өскен шөптердің соңынан көшіп жүреді. Олардың жүріп өтетін жолы мыңдаған шақырымға созылуы мүмкін. Көшу барысында жануарлар қолтырауындар мекендейтін өзендерден өтіп, жыртқыштардан қорғануға мәжбүр болады. Бұл табиғи құбылыс әлемдегі ең әсерлі көріністердің бірі саналады.

Төлдері туғаннан кейін бірнеше минут ішінде жүгіре алады

Саваннадағы тіршілік жас жануарлардан тез бейімделуді талап етеді. Сондықтан жаңа туған төлдер салыстырмалы түрде жақсы дамыған күйде дүниеге келеді. Әдетте олар бірнеше минуттан кейін аяқтарына тұра бастайды. Көп ұзамай анасымен бірге жүріп, табынға ілесе алады. Мұндай қасиет арыстан, гиена және басқа да жыртқыштар көп аймақтарда өмір сүру мүмкіндігін арттырады.

Бұл жануарлар сағатына 80 шақырымға дейін жылдамдықпен жүгіре алады

Сырттай қарағанда денесі ауыр көрінгенімен, гну өте жылдам қозғалады. Қауіп төнген кезде олар қысқа уақыт ішінде жоғары жылдамдыққа жете алады. Осындай қабілет көптеген жыртқыштардан құтылуға көмектеседі. Сонымен қатар табын қозғалыс кезінде бағытын кенет өзгертіп, қуғыншыны шатастырады. Сондықтан ірі мысық тұқымдастардың өзі әрдайым табысқа жете бермейді.

Гну ерекше секірістерімен және тосын қозғалыстарымен белгілі

Ашық кеңістікте жүрген бұл жануарлардың мінез-құлқы кейде таңғалдырады. Кейбір жағдайларда олар еш себепсіз секіріп, құйрығын бұлғап, жан-жаққа жүгіре бастайды. Мұндай әрекет ғылыми ортада арнайы атаумен белгілі. Зерттеушілер бұл қозғалыстар күш-қуатты көрсетуге, қауіп туралы белгі беруге немесе артық энергияны шығаруға көмектеседі деп болжайды. Әсіресе мұндай көрініс жас даралар арасында жиі байқалады.

Табын ішінде күрделі әлеуметтік құрылым қалыптасқан

Көші-қон кезінде миллиондаған жануар бір үлкен қауымдастыққа бірігеді. Соған қарамастан олардың арасында белгілі бір тәртіп сақталады. Ересек аталықтар көбіне өз аумақтарын бақылап, қарсыластарынан қорғайды. Ал аналықтар төлдерімен бірге жеке топтар құрады. Осындай ұйымдасу қорек көздерін тиімді пайдалануға және табындағы өзара әрекеттесуді жеңілдетуге мүмкіндік береді.

Негізгі қорегі – жас әрі шырынды шөп

Гну шөпқоректі жануарларға жатады және уақытының басым бөлігін жайылым іздеуге жұмсайды. Әсіресе жаңбырдан кейін өсетін жас өсімдіктерді жақсы көреді. Дәл осы жаңа жайылымдарға тәуелділік оларды үздіксіз қозғалыста болуға мәжбүр етеді. Қорек азайған жағдайда табындар басқа өңірлерге көшеді. Мұндай өмір салты Шығыс Африканың маусымдық климатымен тығыз байланысты.

Өзендерден өту кезінде мыңдаған жануар қаза табады

Көші-қон әсерлі құбылыс болғанымен, үлкен қауіп-қатерлермен қатар жүреді. Ең күрделі кезеңдердің бірі – ірі өзендерден өту. Мұндай жерлерде қатты ағыс, тік жағалаулар және қолтырауындар қауіп төндіреді. Жыл сайын көптеген жануар осы өткелдерде қаза табады. Соған қарамастан табындар алға қарай қозғалысын тоқтатпайды, өйткені жаңа жайылымдарды табу олардың тіршілігі үшін аса маңызды.

Гну саванна экожүйесінде маңызды рөл атқарады

Бұл жануарлар қоршаған ортаға айтарлықтай ықпал етеді. Олар шөппен қоректену арқылы өсімдік жамылғысының тепе-теңдігін сақтауға көмектеседі. Сонымен қатар көптеген жыртқыштар үшін маңызды қорек көзі болып табылады. Көші-қон барысында олардың тіршілік әрекеті қоректік заттардың кең аумаққа таралуына ықпал етеді. Соның нәтижесінде саваннадағы күрделі табиғи жүйелердің тұрақтылығы қамтамасыз етіледі.

Табиғатта гнудың екі түрі кездеседі

Қазіргі кезде аққұйрықты және көк гну деп аталатын екі негізгі түр белгілі. Аққұйрықты түр сирек кездеседі және Африканың оңтүстік бөлігінде таралған. Ал көк гну саны жағынан әлдеқайда көп әрі әйгілі көші-қондарымен танымал. Сыртқы келбеті мен таралу аймақтарында айырмашылықтар болғанымен, екеуі бір туысқа жатады. Олар Африкадағы басқа антилопалармен жақын туыстық байланысқа ие.

Гну – табиғаттың қоршаған ортаға бейімделудің қаншалықты тиімді жолдарын жасай алатынын көрсететін тамаша мысалдардың бірі. Олардың ұзақ сапарлары, жоғары жылдамдығы және күрделі әлеуметтік мінез-құлқы бұл жануарларды саваннаның ең қызықты тұрғындарының қатарына қосады. Осындай жануарларды зерттеу табиғи экожүйелердің қалай жұмыс істейтінін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Сондықтан гнуға деген қызығушылық ғалымдар арасында да, табиғат әуесқойлары арасында да сақталып келеді.